OSMANLI’DA KADIN OLMAK

 

Osmanlı kadınının toplumdaki konumu ve sosyal hayattaki yeri öteden beri  tartışılagelmiştir. Bu alanda yapılan yayınların ve söylenen sözlerin ekseriyetle birbiri ile çeliştiği ve çoğunlukla da duygusal ve taraflı kanaatlerin ortaya konulduğu da bir gerçektir. Bu husus da daha sağlıklı bilgilere ulaşmak için Osmanlı Arşivi kayıtlarına dikkat çekmek gerekiyordu. Arşivde bu konu ile alakalı on binlerce belge mevcuttur. Bu belgeler, hüküm niteliği taşıyan Mühimme Defterleri, Şer’iye sicilleri, sicil kayıtlarından alınmıştır.

1-) KADIN EĞİTİMİNE MAAŞ TAHSİSİ

Tırhala’da sokakta bulunan yeni doğmuş bir kız çocuğuna Zeynep isimli kadının 45 kuruş maaşla mürebbiye tayin olunmasına dair

5 MAYIS 1862

 

Maliye Nezâret-i Celilesi’ne

Henüz tevellüd edip sokakda bulunan bir kız çocuğuna bakmak üzere zenciye Zeynep nam hatuna 45 kuruş maaş tahsisi ifadesine dair Tırhala Meclisi’nin varid olan mazbatası manzur-ı atufileri buyurulmak için leffen tesyar kılınmış olmakla emsaline tevfikan icra-yı icabı mütevakkıf-ı himmet-i behiyyeleridir.

6 Zilkade 1278

 

2-) İSLAM KADINLARININ TİYATRO SAHNELERİNE ÇIKMASININ ENGELLENMESİ

Bazı yerlerde Müslüman Hanımların tiyatro sahnelerine çıkarılması için teşebbüsde bulunduğuna dair haberlerin geldiği, İslam hükümlerine ve şiarına aykırı olan bu gibi hususlarda hükümetin kayıtsız kalamayacağı ve kolluk kuvvetlerin böyle durumlarda müdahalesinin vazifesi olduğu olduğuna dair

3 EKİM 1920

Polis Müdüriyet-i Umumiyesi’ne , Şehremanet-i Aliyyesi’ne

Bazı yerlerde İslam hanımlarının tiyatro sahnelerine çıkarılması için teşebbüsde bulunulduğu haber veriliyor. Ahkam-ı diniye ve şeair-i İslamiye ile ğayr-ı kabil-i te’lif olan bu misüllü ahvalin vuku’una hükümetçe hiçbir zaman nazar-ı bi-kaydi ile bakılamayacığından Polis Müdüriyet-i Umumiyesi’ne tebliğ olunduğu üzere şayet bu yolda bir teşebbüs vâki olacak olur ise derhâl men-i lüzumu tavsiye ve bu hususda ihmal ve lâ-kaydisi görülecek memurun mes’ul edileceği beyan olunur ol babda.

Emanet’e Memurinin.

3-) 3 KADININ BİR ARAYA GELEREK ŞİRKET KURMASI.

Hanımların ihtiyacı olan her çeşit eşyayı imal etmek ve satmak üzere Fatma Hasene, Fatma Zehra, ve Ayşe İzzet Hanım’lar tarafından kurulan “HANIMLARA MAHSUS EŞYA PAZARI OSMANLI ANONİM ŞİRKETİ” isimi şirkete ruhsat verildiğine dair belge.

8 NİSAN 1917

Bâbıâli/Meclis-i Mahsus/17

Şûra-yı Devlet Maliye ve Nafia Dairesi’nden tanzim ve hey’at-ı umumiyeden tezyil edilip melfufuyla meclis-i bendeganeminzade mütâlaa olunan 3 Cumâdelula 1335 tarihli mazbatada beyân olunduğu üzere merkezi Dersaadet’de olarak hanımların muhtaç olduğu bi’l-cümle eşyayı imal ve füruhut etmek ve dikişe müte’allik her nev taahhüdatı ifa eylemek üzere elli sene müddet ve otuz bin lira sermaye ile “Hanımlara Mahsus Eşya Bazarı Osmanlı Anonim Şirketi” namında bir şirket teşkiline ruhsat i’tası Fatma Hasene, Fatıma Zehra ve Ayşe İzzet hanımlar tarafından istid’a edilmiş ve şirketin nizamname-i dahili lâhiyası mündericatı münasib görülmüş olduğundan muamele-i mukteziyenin ifası hususunun Ticaret Ve Ziraat Nezareti’ne havalesi bi’t tezekkür mezkür mazbata ve melfufu bu babda kaleme alınan irade-i seniyye lahiyası arz ve takdim kılınmağla  katıbe-i ahvalde emr-u ferman hazreti veliyyül emr efendimizindir.

4-) KADINLARA MAHSUS YENİ BİR HASTAHANE YAPTIRILMASI

Yenibahçe’de eski Baruthâne olarak bilinen yere kadınlara mahsus bir hastahane yapılacağından sözü edilen yerin senedini padişah adına tanzim edilmesi.

18 EKİM 1863

Maliye Nezaret-i Celilesi’ne

Mehd-i ulyâ-yı Saltanat-ı Seniyye devletli ismetli sultan-ı aliğyyeti’ş-şan efendimiz hazretleri Yenibahçe’de kâim gureba hastahanesinin arka tarafında vâki emlak-ı hümayundan atik baruthâne namıyla müştehir olan mahalle taife-i nisâya mahsus olmak üzere bir hastahane inşası arzusunda bulunduklarından mahall-i mezkur senedinin sultan-ı müşarunileyha hazretlerinin uhde-i aliyyelerine olarak tanzim hususuna emr-u ferman cenab-ı hümayun-ı padişahı şeref-sünuh ve südur buyurulmuş olmakla iktizasının icrasıyla mezkür senedinin tanzim etdirilerek ser’an Babıali’ye irsaline himmet buyrula deyu.

 

 

 

    5-) MUDANYA İSKELESİNDE KADIN GÜVENLİK GÖREVLİSİ İSTİHDAMI

Bursa havalisinin önemli bir mevkii olan Mudanya iskelesine yoğun yolcu akışı olduğundan yasadışı silah, zararlı yayın ve kaçak mücevherat gibi eşyaların kadınlar vasıtasıyla kaçırılmakta olduğu, şüphe edilen kadınların üstünü aramak üzere aylık 3 mecidiye maaş karşılığında bir kadın güvenlik görevlisi istihdam edilmesine dair

(10 EYLÜL 1901)

Rüsümat Emaneti

Cemiyet-i Rüsümiye

Aded

243

 

 6-) HASTA VE YAŞLI KADINA GÜNLÜK YİYECEK TAHSİSİ

Hasta ve yaşlı olan Hüsnüşah Kadın’a günlük olarak ekmek, et, bal, un, yağ ihsan edilidği hakkında hatt-ı hümayun … (ihsan-ı hümayunum olmuşdur)

(4 MART 1800)

1-) Yevmiye nan-ı aziz aded 6

2- Yevmiye lahm kıyye 2

3-) Mahiye erz keyl aded 2

4- )Mahiye ravgan-ı sade kıyye 10

5-) Mahiye asel kıyye 10

6-) Mahiye dakik kıyye 10

 

 

 

7-) KADINLARIN İSTİHBARAT MEMURLUKLARINDA İSTİHDAM EDİLMESİ

Emniyet ve asayişiyle ilgili olduğu için kadınların istihbarât memurluklarında istihdam edilmelerinin caiz olduğuna dair.

                                                      (26 ŞUBAT 1912)

İstanbul polis Müdüriyet-i Umumiyesi

Tahrirat kalemi

Aded 411

 

 

Görüldüğü üzere Osmanlı’da kadınlar eve tıkılmış bir hayat yaşamıyorlardı. Hayatın içinde, üretken, sanatı ile ilgilenen, doktorluk yapan, eğitim veren, dernek kuran, hayır işleri yapan, kültürel alanda çalışmalar yapan bir kadın topluluğu vardı. Kadınların yazdığı, kadınlara mahsus gazeteler dâhi bulunurdu. Kadınlar her daim korunur, kollanırdı. İslami kuralların dışına çıkmamaları ve karşı cinslerden fenalık gelmemesi için her türlü önlemler alınırdı. Anlatılanın aksi kadınlar hep aktif, hep üretkendi Osmanlı da… 3 kadın birleşip şirket kurabiliyordu ki, bu bahsettiğim hadise 1917 yılında olmuştu …

8) BURSA’DA HALI VE İPEK FABRİKALARINDA ÇALIŞAN KADIN İŞÇİLERİN GREVİ

Bursa’da bulunan halı ve ipek fabrikalarında çalışan işçilerin çalışma saatlerinin fazlalığı ve ücretin düşük olması sebebi ile greve gittikleri, sonlandırılması için daha önce Hüdavendigâr Vilâyetince fabrikatörlere işçiler arasında arabuluculuk yapılması.

Ticaret ve Nafia Nezareti

Sanayi İdare-i Umumiyesi

Aded:511

 

BURAK ÇELİK

Yemen Beylerbeyi Üveys Paşa Torunu Elektrik-Elektronik Mühendisi

177 Comments

  1. Pingback: crestor 20mg cheap

  2. Pingback: cymbalta 40 mg for sale

  3. Pingback: dapsone caps nz

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Araç çubuğuna atla