Machiavelli Ve Katolik Kilisesi Arasında Geçen Bir Aydınlanma Süreci

Kilise Tarafından İnançsız ve Din Düşmanı Gösterilen Machiavelli                                                                                        

Machiavelli İtalya’da yaşanan temel siyasi birliğin olmamasından ve bu birlikten uzak olmanın sürekli devam edeceğinden endişelenmiştir. O siyasi bir bütünlükte yaşamak istemiş ve görüşlerini ona göre dile getirmiştir. (Zenginoğlu,2020)   Ortaçağda yaşayan birine göre Machiavelli dine bağlı değil tam aksine dinin yönetimde yani siyasette kullanılmasını istememektedir, bu görüşü nedeniyle dinsiz bile gösterilmiştir. Ortaçağ da siyasetin ve toplumun inandığı ve temel bağlandığı tek güç dindir. Ve bu gücü istemeyen Machiavelli toplum tarafından kendisinin de dini yok saydığı düşüncesi çokça konuşulmaktadır, papa ve kiliseye karşı sert tavır gösterdiği de bilinmektedir. Hükümdara vermek istediği görüşlerle adını duyuran Machiavelli, hükümdarın kazandığı toprakları bir arada tutması gerektiğini ve bunu yaparken nerdeyse her yolun mubah olduğunu yazmıştır. Kazanılan bölgeye hâkim olan aileyi ve grupları öldürtmeli ve halkı kendine bağlamalıdır, iyi danışmanlarla halkı vergi ve kendi yöneticilerine bağlı kılmalıdır. Machiavelli, ayrıca bir toprak kazanılıyorsa gidip oralarda hüküm sürmeli ve halkına kendini göstermelidir diye yöneticiye öğüt vermiştir. Ülke yönetiminde, söz alacak kişilerin; babadan oğula ya da aile fertlerinden olmasını önermiştir ve yöneticiliğin her şeyden üstün sanki bir sanatçı gibi sanatına yani ülkesine bağlı ve iyi idareci olmasını gerektiğini önermiştir. Aynı görüşle yönetimde de iyi ve kötü yönetim süreçlerinin olduğundan bahsetmiştir. O nu Aristo’ya benzeten bir görüştür bu iyi bir yönetim olarak prensin yönettiğini örnek gösterirken kötü yönetime zamanın etki ettiğini söylemişti ve zamanının her yönetime etki ettiğini ve yöneticileri de değiştirdiğini belirtmiştir.

N.Machiavelli Floransa da doğmuştur, eğitimli bir ailenin çocuğudur. Hukukçu bir babanın oğlu olması nedeniyle çocukluğuyla birlikte fikirleri, insan hakları ve siyasetin nasıl olması gerektiği hakkında bilgi edinmişti. Bulunduğu ortam kilisenin etkisinin hissedildiği ve güç dengelerinin küçük prensliklere bölündüğü İtalya’ydı. Machiavelli civar ülkelerinin istikrarlı olarak savaşlar kazanması, birlikte hareket etmeleri ve güçlenmelerine özenmiş, İtalya’nın da birlik halinde hareket etmesi gerektiğini düşünmüştür, ancak kilisenin buna karşı geldiğini, olmadığı halde birleştirici bir gücü varmış gibi davrandığını söylemiştir. Machiavelli tahta çıkan kişinin yöneticinin nasıl hal tavır sergilemesi gerektiğini, istikrarını gücünü nasıl sağlayacağını ve bu gücü daha iyi nasıl kullanabileceğini anlatan bir eseri vardır, Prens…

        Machiavelli, bulunduğu kentin devlet yönetimini askeri ve sosyal hayatının iyileştirilmesini ilk hedefe almıştır. O yaşadığı kentin birliğini esas almıştır. (Gökhan,2018).  Prens eseri diğer bilgi veren ve yöneticiye öğütler veren kitapların dışında, ahlak ve din esaslarını hiç düşünmemiştir. Ahlaki ve dini öğütlerin verilmemesi gerektiğini savunmuştu. Machiavelli gerektiğinde Prensin sözünü geçirmek için çevresine kötü davranması gerektiğini söyler, aynı düşüncesiyle yönetimde Katolik kilisenin etkisinin azaltılması hatta yönetimde hiçbir dinin etkisinin olmaması gerektiğini savunmuştur. Machiavelli yöneticilerin babadan oğluna geçmesini ya da aile için kan bağına bağlanarak ilerlemesini önermiştir. Bir hükümdar kendi kazandığı topraklarda yaşamalı ve oranın halkına kendi gücü göstermelidir. Machiavelli yöneticilerin din ve ahlak kültürünün olmamasını gerektiğini hatta zaman içinde halkına kendi gücünü göstermek için sert davranması gerektiğini öğüt vermiştir, ayrıca yönetici sözüne sadık olmalı, dediklerini ve halkına vaatlerini gerçekleştirmeli ancak devlet yönetimi daha önemlidir. (Arslan,2012).  Machiavelli gerektiğinde ise bazı sözlerin tutulmaması gerektiğini ve yönetimde din ile ahlakın ne ölçüde olmaması gerektiğini öğütlemiştir. Aristo’nun yönetim şekillerini iyi ve kötü biçimde açıklaması örneğinde Machiavelli’de yönetim biçimlerini iyi ve kötü ayırmıştır prenslerin yönetimini iyi olarak benimsemiş, prensliklerin zamanla bürokratik olarak yavaşlaması ve Katolik kilisesinin etkisinde kalmasıyla kötü yönetime geçiş süreci başlar.

   Machiavelli Dönemi Rönesans Avrupa’sı ve Katolik Kilisesi

Katolik kilisesinin ve papanın siyasi gücünün Rönesans dönemi Avrupa’sında, İtalya gibi diğer Avrupa ülkelerinde de kilisenin etkisi göz ardı edilemeyecek büyüklüktedir.(Deniz, 2011).  Avrupa’yı yöneten güç Katolik kilisesidir, ancak Machiavelli bu kilise gücünün birleştirici bir yapısının olmadığını tam aksine gücünün bu kadar büyük olmadığına değinmiştir.

Machiavelli, dinin halk için maddi ve manevi farklı birçok yönelimine etki ettiğine Hıristiyanlığın cesaret kırıcı bir yapısının olduğunu ve inançsızlığın özellikle de paganizmin etkisinin insanlar için daha iyi olacağını savunmuştur. Kilise ise Hıristiyanlık dışında ki tüm dinleri şeytani bir güç ve kötü bir grup insan olarak tanımlamıştır. Machiavelli, İtalya topraklarında sürekli istikrarsız olarak kendini sonlandırmayan savaşların nedeninin Katolik kilisesine bağlı olduğunu ve kilisenin yönetime karıştığı, müdahalesinin devam etmesinin nedeninden kaynaklandığını söylemiştir. Ona göre Katolik kilisesi toplum için zararları olan bir kurumdur ve yine Machiavelli’ye göre Prensliklerin süreli savaşlar halinde olması da kilisenin yanlış politikalarının sonucunda gerçekleşmektedir. Machiavelli devleti yönetecek kişilerin prens olmasını ya da cumhuriyet biçiminde bir yönetimin esas alınmasını istemiştir. Katolik kilisesi dünyevi hayatı daha masum ve dini aktivitelerle geçirmeyi öğütlemiş ve devletlerin topraklarında daha fazla söz söyleme hakkını korumalarına ya da yeni toprak kazanmalarına bir fırsat tanımamıştı. Tabi Machiavelli’nin görüşleridir bunlar ve Machiavelli yaşadığı kentin gelişmesini, daha çok savaş kazanmasını isteyen biridir bu yüzden kilise ile arası açıktır, kilise onun hayallerinin istediği gücü veremeyecek yapıdadır.

  Machiavelli Neden Katolik Kilisesini Siyasette İstememiştir

Machiavelli, İtalya’nın federal olarak küçük prensliklere bölündüğü ve birliğin olmadığı bir dönemde yaşamıştır. (Sezer,2014). Ortaçağ devletlerinin çoğu gibi İtalya da din ve kilisenin etkisinde kalarak yönetilmiştir. Machiavelli kilise ve papazlara karşı her zaman net bir tavır sergilemiş ve yönetimden uzak kalması gerektiğini savunmuştur. Kilisenin etkisini sürekli eleştirmesi sonucunda kendisine dinsiz ve kilise düşmanı denmiştir. Kilise ortaçağ döneminde gücünün en yüksek seviyelere çıktığı döneminde hükümdarlara yol göstermiş ve kendi isteklerini yaptırmıştır. Özellikle kilise kendisine bağlı olmayan herkesi din düşmanı ilan ederken, farklı dine mensup kişileri de şeytanlaşmış kötü insanlar olarak tanımlamıştır. Machiavelli insan doğası gereği gerektiği zaman hükümdarların bencil ve kaba olması halkına kötü davranması gerektiğini söylemiştir böylece sözünü dinletip kendini gösterebilir. Siyasi birliğin olmamasını kısmen papanın istemediğini ve çıkarlarını düşündüğünü söylemiştir. İspanya, Fransa gibi örnek siyasi birliği barındıran ülkeler kendi çıkarlarını istediği gibi elde ederken İtalya Katolik kilisesinin etkisinde ancak kendi içinde prenslerin savaşları ve dış savaşlarla gücünü yitirmemeye uğraşmıştır. (Sekman,2020).  İtalya’da bir birlik oluşsun diyen Machiavelli, Katolik kilisesinin gücünün fazla ve mali özerkliğinin olmasına kıyasla birliği sağlamak istemediğini göstermiştir. Katolik kilisesi, dünyayı önemsemeyen ve mal, toprak gibi güçle kazanılacak şeyleri de değersiz gören bir yapısının olduğunu belirtmiştir, Onu istediği birliktelik ve güçlü ülke yapısını kilise sağlayamazdı çünkü kilise buna değer vermiyordu kilise; siyasette mücadeleye olumlu bakmıyordu. Özellikle Machiavelli’nin gözünden düşünmeliyiz çünkü kilisenin halkı cennetten toprak satma vaatleri ve Müslümanlara, Türklere karşı tutumunu bilerek dünyadan ve maddiyattan uzak bir yaşantıları vardı demek yanlış olur.

 Başka Bir İnanç Olarak Paganizm; Cesaret

Machiavelli Hıristiyanlığın toplumu yavaşlattığını siyaseti değersizleştirdiğini ve insanın cesaret yapısını bozduğunu savunmuştur, zaten gerçekleştirmek istediği bir kent birliği düşüncesi ve buna fırsat vermeyen bir kilise gücü vardır. Ona göre paganizm insanları daha güçlü ve cesaretli kılar böylece daha fazla güç ve istikrar kazanabilirler, çünkü paganizm dünyevi bir düşünce sistemi ya da toplumu sakinleştirme ve ibadete yönlendirme gibi bir gayesi yoktur.

Machiavelli, bir yöneticinin halkına nasıl tavır sergilemesi gerektiğini ve yönetimde olduğu sürece dini duygularıyla ve kiliseyle birlikte hareket etmeyerek yönetmesini öğütmüştür. Eserinde de bahsettiği gibi hükümdarın iyi bir yönetici olması için her şey mubah gibi düşünülmesi ve ona göre bazen yalanla da hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Machiavelli dönemi İtalya da birliğin sağlanmasını gerekli görmüş ve bunu gerçekleştirebilecek yöneticinin nasıl olması gerektiğini “Prens” adlı eserinde anlatmıştır. Kendisi kadar dönemin de ve sonrasında kimse bu kadar büyük bir din düşmanı, kilise sevmez diye anılmamıştır. Nedeni ise hem istediği hayata kilisenin etkisiyle ulaşamadığı düşüncesidir hem de kilisenin topluma dünyevi hayattan uzaklaştırırken kendisinin bir o kadar ahlaki, dini ve maddi açıdan kötü durumda olmasıdır. Machiavelli böyle bir dini yapılanmanın hem birlik sağlamazken hem de kendi için çalışmasına karşı çıkmıştır. Machiavelli dini reddetmiyordu kilisenin etkisine ret ediyordu. Hükümdarın nasıl bir yönetici olması gerektiğini anlatırken siyaset ve din ilişkisi dışında din ve kendi inançlarının konuşulmasına neden olmuştur.

Fırat Semih Avşar

 

 

Kaynakça:

Dergi ve Makaleler;

Arslan, M.(1992). Niccolo Machiavelli ve Machiavelizm, İstanbul University Journal Of Sociology 3,(3), 167-186.

Deniz, F(2011). Machiavelli:”Şeytan” mı, “insan” mı? İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi,(23-24), 109-126.

Gökhan, O.(2018). Machiavelli ve Nizamül Mülk’te Devlet Yönetimi: Hükümdar (Prens) ve Siyasetname Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (MÜSBİD),6(12),25-47.

Güven, I.(2019). Makyavelizm ve Dindarlık: Demografik Değişkenler Üzerine Ampirik Bir Araştırma, Bilimname,(37),1155-1186.

Kardeş, M.(2017).Machiavelli: Barışı Sevmek ve Savaşmayı Bilmek, FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi,(24),337-352.

Satıcı, M(2015). Ahlak-Politika İlişkisi Açısından Machiavelli’nin Politika Teorisi, FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi,(20),113-130.

Sekman, A.(2020). Niccolo Machiavelli’nin Din Eleştirisi, Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi,21(46),102-119.

Senemoğlu, O.(2016).Machiavelli’den Hobbes’a Rönesans Dönemi Siyaset Teorisinde İnsan Doğası ve Toplum Anlayışı, İnsan ve İnsan, 3,(9),

Sezer, H.(2014).Machiavelli ve Prens Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme, T.C. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi

Zenginoğlu, S.(2020).Avrupa Düşüncesinde Bir Prensin “Prens”e Cevabı. Journal Of History School,44,223-245.

Kitaplar;

Beriş, Hamit E. Duman. Fatih (2017)Siyasal Düşünceler Tarihi ”Polis ve Sokrates Öncesi Düşüncesi”, ORİON KİTABEVİ,sf.35-43

(YAZAR), Machiavelli, N. (Çeviren),SATICI, M.(2012),Prens, İlya İzmir Yayınevi, İzmir.

1.629 Comments

  1. Kars Süzme Balı

    29 Kasım 2021 at 15:00

    Nice writtern. Thank you bro

  2. En iyi Bal

    29 Kasım 2021 at 15:07

    Nice writtern. Thank you bro

  3. Hakiki Kars balı,

    29 Kasım 2021 at 15:13

    Nice writtern. Thank you bro

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Araç çubuğuna atla