Türk Masallarında Devlet Kuşu




 Masal motiflerinin çözümlenmesinde ülkemiz araştırmacıları genellikle, Tarihi Coğrafi Fin metodu ve psikanalitik yöntemlerini kullanır. Devlet kuşu motifi yoğunlukla Türk masallarında karşımıza çıkar ve tarihsel kökenlere vurgu yapar. Yapısalcı teorisyenler‘’aynı varlığa yüklenen niteliklerde aynı amaca yönelik değerleri görmenin mümkün olduğu’’ görüşündedirler. Kuşlar, farklı kültürlerde görülen ama çeşitli noktalarda ortaklık taşıyan bir unsurdur. Örneğin, Türk kültüründe ‘’Zümrüdüanka, Huma, Umay’’ olarak adlandırılan kuş, farklı mitolojilerde ‘’Phoneix, Anka, Simurg, Homa’’ adıyla yaşamaktadır. Devlet kuşu motifi,  Türkiye merkezli masallarda incelemeye alınan yaklaşık bin masalın on beş tanesinde karşımıza çıkmıştır. Bu masallarda incelemeye alınan devlet kuşu motifi, yönetimin ve yöneticinin belirlenmesinde en temel öge olarak karşımıza çıkar. Lakin Türklerin siyasal yapısı M.Ö. 2000 yıllarının çok öncesinde olduğundan ve şekillenmesinden dolayı devlet kuşu motifi gerçek Türk siyasi tarihi yapılanması ile çelişki gösterir. Bu çelişkiyi ‘’fonksiyonalist teori’’ ile açıklayabiliriz. Fonksiyonalist teori,

             1. Hoşça,eğlenceli vakit geçirme                     
 2. Değerlere ve törelere destek verme
                      3. Eğitim yani kültürü gelecek kuşaklara aktarma
                           4. Toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma çabası.
ilkelerini içerir.
    Böylece devlet kuşu motifi Türk siyasi özellikleriyle çeliştiğinden fonksiyonalist teorinin tam olmasa da son ilkesine göre masallarımıza yerleştirilmiştir diyebiliriz. Bu motifin koyulmasını psikanalitik yaklaşımla çözmek mümkün görünmektedir. Bireyin kişisel isteklerini gerçekleştirmek için sembolik değerler oluşturduğunu, siyasal yaşamında var olmayan bir uygulamayı folklor ürünlerine uygulayarak bir anlamda protestosunu gösterdiğini belirtmek mümkündür. Psikanalitik yöntemin savunucularından Campbell’ın geliştirdiği teori bağlamında sorun ele alındığında, araştırıcının, halk anlatılarında kahramanın başı ne zaman dara düşse ya da macera yeni bir sürece girecek olsa bu durumu kolaylaştıran insan ya da hayvan görünümlü bir figürün aksiyona katıldığını belirttiği görülür. Campbell, bu yapıyı doğaüstü yardımcı olarak tanımlar.
Kaynakça
Öncül Kürşat, 2009, ‘’Masallardaki Devlet Kuşu Motifi’’, Milli Folklor Der., S.84, s.175-177.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla