”Platon’un Felsefesi” Diye Bir Şey Var Mıdır?

Hegel’in de yakındığı gibi, Platon’un eserlerinin diyalog şeklinde olması, karakterlerin çokluğu, sıklıkla mitlere, alegorilere, ironiye başvurulması felsefesinin ve yazarın ”hakiki” düşüncesinin belirlenip kavranmasını zorlaştırır. Kuramsal açıdan da bir zorluk söz konusudur. Platon’un diyalektik akıl yürütme tarzının en önemli özelliklerinden biri, dairesel bir hareketi takip etmesi, ruh ile şehir, siyaset ile ahlak, ahlak ile ontoloji, metafizik ile epistemoloji ve evren ile ruh arasında karşılıklı bağlantıları temel almasıdır.

Kuramsal Değişmezler 

İlk soruna gelince, diyaloglarda, bağlamın değişikliğinden göreceli olarak muaf olan, tekrarlayan, değişmez olan ve konuşmacılar arasında homologia yani onay konuları olarak sunulan kuramsal bileşenler vardır. Bu değişmezleri şu şekilde özetleyebiliriz.

  1. Yunan polislerine hakim bir rejim olan demokrasi ile oligarşinin eleştirisi (Gorgias, Devlet, Yasalar) ve köklü siyasi-toplumsal reform konusunda iki varyasyonlu bir öneri (Devlet, Yasalar)
  2. Ruhun, kısımlara ayrıldığına ve ölümsüzlüğüne ilişkin teori (Phaidon, Devlet, Phaidros, Timaios. Yasalar); ahlaki adaletin mutluluğunu elde etmek için gerekli ve yeterli olduğunu öngören eudaimonia (mutluluk) ahlakı;
  3. Duyumlanabilir gerçekliğe göre paradigmatik olan, salt düşünülür ebedi nesneler anlamında eidos teorisi. 
  4. Eidos’u tanıma ve gerçekliği düzenli şekilde anlama yöntemi olarak diyalektik anlayışı.
  5. Ve son olarak, kesin bir kuramsal bileşenden ziyade kapsamlı bir düşünce yapısı olarak, Platon’un olma, düşünme ve eylemde bulma alanlarını yüksek ve alçak olmak üzere iki düzeye ayırma eğiliminden söz edebiliriz. Bu eğilim temelinde olma/oluş, bir/çoğul, ebediyet/zaman, hakiki/sahte, bilim/görüş, iyi/kötü gibi kutupsal çiftler oluşturur; bu çiftlerin unsurları sistematik olarak bir araya gelme eğilimi gösterir, dolayısıyla örneğin ebediyet, hakikat, bilim ve değer sadece olmakla bağlantılı olabilirken, zıtları olan unsurlar sadece oluşla bağlantılı olabilir. Platon (apaçık bir şekilde Elea kökenli olan) bu kutuplaştırıcı düşünce tarzına, zıt unsurlar arasında, bu kutuplar arasında geçişe izin veren, bir ilişki oluşturan üçüncü bir aracılık unsurunu dahil etme eğilimini ekler (ebediyet ile zaman arasında yer alan ruh ve eidos’un varlığı ile tarihsel zaman arasında yer alan filozof, bu üçüncü alana aittir.)

Platon’un düşüncesinin diyalektik hareketinde bu unsur çoğulluğu, köşelerinde siyaset, ahlak, ontoloji ve epistemolojinin olduğu bir kare şeklinde bir araya gelir. Köşelerin herhangi birinden yola çıkarak karenin tamamının çevresini dönmek mümkündür, bütün köşeler karşılıklı olarak birbirine bağımlıdır; açıklamaya hangisinden başlandığı, Platon’un düşüncesinin var olmayan, sistematik tasarımından çok yorumcunun bakış açısıyla bağlantılıdır. 

Sevgiyle kalın…

67 Comments

  1. quest bars cheap

    22 Ekim 2019 at 15:08

    Hi there everyone, it’s my first pay a visit at this web
    site, and piece of writing is really fruitful in support of me, keep up posting these types of content.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla